خداوند متعال به قدرت کامل خویش، زبانها، واژگان و ساختارهای گفتاری اقوام مختلف را به حضور رسول اکرم ﷺ شناساند تا حجت بر همگان تمام شود. چنانکه خداوند در قرآن کریم میفرماید: «و ما هیچ پیامبری را نفرستادیم مگر به زبان قومش» (سوره ابراهیم، آیه ۴)، یعنی وحی هر پیامبر به زبان قوم او نازل میشد و آن پیامبر به زبان قوم خویش آگاهی کامل داشت. با این حال، پیامبر گرامی اسلام ﷺ به لطف الهی با زبانهای گوناگون بشری آشنا گردانیده شد و این امر از قدرت مطلق خداوند بعید نیست. همانگونه که دیگر انبیا و رسولان علیهمالسلام به معجزات شگفتانگیز آراسته شدند، ذات اقدس پیامبر اسلام ﷺ نیز به مجموعهای از معجزات، کرامات و وقایع خارقالعاده سرافراز گردید که آشنایی با زبانهای مختلف نیز بخشی از آن است.
پس از بعثت پیامبر اکرم ﷺ، افراد بسیاری از مناطق و سرزمینهای مختلف به محضر ایشان شرفیاب میشدند. نقل شده است که روزی گروهی به صورت جمعی وارد مسجدالحرام شدند. آنان پیامبر اکرم ﷺ را نمیشناختند، اما یکی از آنان به زبان خود پرسید: «من ابو نسران؟» یعنی: کدامیک از شما پیامبر است؟ این سخن را هیچیک از حاضران جز خود پیامبر اکرم ﷺ درنیافت. در این هنگام، آن حضرت فرمود: «اشکد اور»، یعنی «پیش بیا، اینجا بیا». در این عبارت، «اشکد» به معنای «تعال» (بیا) و «اور» به معنای «هنا» (اینجا) است.
حدیث به زبان حبشی
همچنین نقل شده است که هنگامی که حضرت بلال به حضور پیامبر اکرم ﷺ شرفیاب شدند، به زبان حبشی با آن حضرت سخن گفتند و عرض کردند: «ارہ برہ کنکرۃ کری کری منذرہ». حاضران از شنیدن این جملات در شگفتی فرو رفتند. پیامبر اکرم ﷺ معنای آن را توضیح فرمودند و بدین ترتیب حاضران آگاهی یافتند. قاضی عیاض رحمهالله در کتاب الشفا در باب آشنایی پیامبر ﷺ با زبانهای مختلف مینویسد که آن حضرت روزی با دیدن دختربچهای حبشی فرمود: «سَنَه سَنَه»، که به معنای زیبا، نیکو و خوشسیماست. گفته میشود واژه عربی «حَسَنَه» و حتی واژه پنجابی «سوهنا» نیز از همین ریشه قابل اشتقاق است.
حدیث مبارک به زبان فارسی
از ابوهریره روایت شده است که پیامبر اکرم ﷺ روزی به زبان فارسی از او پرسیدند: «یا ابا هریره! اشکمت درد؟» یعنی: ای ابوهریره، آیا شکمت درد میکند؟ من عرض کردم: بله. (نسائی) این عبارات فارسی و نیز جملاتی که به زبانهای دیگر از پیامبر ﷺ نقل شده است، نشان میدهد که آن حضرت علاوه بر زبان عربی، با زبانهای دیگر نیز تکلم فرمودهاند. افزون بر این، از این روایات چنین برمیآید که برای سفیران دولتهای اسلامی و مبلغان دین، آشنایی و تسلط بر زبانهای گوناگون جهان ضرورتی اساسی است.
توصیه به یادگیری زبانهای مختلف
از آنجا که پیامبر اکرم ﷺ برای تمام بشریت سرچشمه هدایت و رشد است، ایشان امت اسلامی را به یادگیری زبانهای مختلف جهان، افزون بر عربی، توصیه فرمودهاند. چنانکه برای آشنایی با زبان امپراتوری بزرگ فارس در آن زمان، به حضرت سلمان فارسی دستور دادند تا زبان فارسی را به صحابه کرام بیاموزند.
در سال چهارم هجرت، هنگامی که واقعهای ناپسند رخ داد و مردی یهودی با زنی یهودیه مرتکب زنا شد، پیامبر اکرم ﷺ بر اساس شریعت اسلامی حکم رجم آنان را صادر فرمودند. چون آنان اهل ذمه بودند، خواستار داوری بر اساس دین و کتاب خود، تورات، شدند و ادعا کردند که حکم تورات آن است که چهره زناکاران سیاه شود و بر شتری سوار شده در شهر گردانده شوند. پیامبر اکرم ﷺ فرمودند: شما دروغ میگویید؛ در تورات نیز مجازات همان است که در قرآن نازل شده است. عبدالله بن سلام ، که از بزرگترین علمای یهود و از نخستین مسلمانان بودند، سخن آنان را رد کردند. سپس پیامبر ﷺ دستور دادند تورات آورده و خوانده شود. هنگامی که قاری یهودی به آیه رجم رسید، دست خود را بر آن گذاشت تا آن را پنهان کند. در این هنگام، پیامبر اکرم ﷺ به زید بن ثابت فرمان دادند که شیوه نگارش تورات و زبان عبری را بیاموزند، تا یهودیان نتوانند با تحریف متون دینی، احکام واقعی را پنهان سازند. حضرت زید در مدت پانزده روز با زبان عبری و خط آن آشنا شدند.
در حدیث دیگری آمده است که پیامبر اکرم ﷺ به حضرت زید بن ثابت فرمودند: نامههای متعددی از سوی یهودیان به ما میرسد و ما نیز با آنان مکاتبه داریم. اما به امانتداری آنان اعتماد نداریم و از شیوه نگارش و خواندنشان مطمئن نیستیم. از اینرو، لازم است که تو سبک نگارش آنان را بیاموزی تا ما از نیرنگهایشان در امان بمانیم. بدین ترتیب، حضرت زید در مدت کوتاهی به مهارت کامل در مکاتبات آنان دست یافتند.
این سیره نیکوی پیامبر اکرم ﷺ چراغ راهی برای دعوت و تبلیغ اسلام، آموزش و تدریس، و ساماندهی درست نظام دیپلماسی در جهان است. امت اسلامی باید در گفتار، نوشتار و مکاتبه به زبانهای مختلف اقوام جهان مهارت کامل داشته باشد.
ضرورت یادگیری زبانهای هندی و گورمکهی
وقتی از سیره نبوی بر اهمیت یادگیری زبانهای گوناگون آگاه میشویم، نباید توجه خود را صرفاً به یادگیری زبان انگلیسی محدود کنیم. هرچند در پاکستان، نهادهای مختلف به آموزش زبانهای چینی، فرانسوی و آلمانی نیز اقدام کردهاند، اما در این میان باید به زبانهای رایج در کشور همسایه، هند، همچون هندی، گجراتی و دیگر زبانها نیز توجه شود. این زبانها وسیلهای مؤثر برای ارتباط با میلیونها مسلمان ساکن هند هستند. محروم ماندن از این زبانها، نوعی بیتوجهی به مسلمانان هند به شمار میآید. یادگیری زبان هندی و دیگر زبانهای رایج در هند، در نهایت به سود خود ماست و بیاعتنایی به آنها میتواند زیانهای جدی در پی داشته باشد؛ امری که نباید از آن غفلت ورزید.
https://dailypakistan.com.pk/11-Jan-2019/909409#google_vignette
نظر شما